Sức khỏe

Vai trò quan trọng tiêm chủng sau dịch Covid-19

(ĐTTCO) - Một trong những tác dụng đầu tiên và quan trọng nhất của tiêm chủng nhằm phòng ngừa dịch bệnh. Covid-19 là một loại virus mới chưa có chủng ngừa nên đã gây ra hậu quả vô cùng lớn. 
Chính vì thế, khi dịch bệnh trong nước đã được khống chế bước đầu, một trong các ưu tiên hàng đầu của các bậc cha mẹ là đưa con đi tiêm chủng. 
Tiêm chủng phòng ngừa các bệnh khác
Dịch Covid-19 đã bước đầu được khống chế thành công, tạm thời lắng xuống tại Việt Nam nhưng vẫn còn rất phức tạp và khó lường ở rất nhiều quốc gia trên thế giới. Hy vọng dịch bệnh sẽ sớm được đẩy lùi trong tương lai không xa cũng như sẽ sớm có vaccine phòng ngừa.
Tuy nhiên, bên cạnh đó, chúng ta đều hiểu rằng còn rất nhiều dịch bệnh khác cũng có khả năng gây tử vong với số lượng không kém nếu không được tiêm chủng đầy đủ như sởi, cúm, ho gà, viêm não, viêm màng não… Đơn giản như cúm mùa cũng có khả năng gây thành đại dịch, với 500-800 triệu ca mắc và số người tử vong lên đến 250.000-500.000 ca. 
Vai trò quan trọng tiêm chủng sau dịch Covid-19 ảnh 1ThS.BS Nguyễn Hải Hà, Trưởng Đơn nguyên vaccine
(Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City)
Trong thời gian cách ly xã hội vừa qua, nhiều trường hợp hoãn lại lịch tiêm, hay các gia đình chủ trương không cho trẻ tiêm bất kỳ vaccine gì. Đây cũng là một trong những nguyên nhân có thể bùng phát dịch bệnh. Do đó, bên cạnh việc cảnh giác với Covid-19, chúng ta vẫn nên có kế hoạch tiêm chủng để phòng ngừa các bệnh khác.
Cha mẹ cần đưa con đi tiêm các loại vaccine theo đúng độ tuổi, đặc biệt là các vaccine phòng sởi, sởi - quai bị - rubella, thủy đậu, bạch hầu - ho gà - uốn ván, cúm, phế cầu, các bệnh truyền nhiễm khác được khuyến cáo cho trẻ theo lứa tuổi như viêm não, viêm màng não…
Nghiên cứu chưa đầy đủ cho thấy, không phải riêng Covid-19 mà cả virus gây nên dịch MERS và dịch SARS cũng không tấn công mạnh vào trẻ em. Nguyên nhân chính xác vẫn chưa rõ ràng nhưng cách giải thích hiện nay được công nhận là trẻ em được bảo vệ bằng 2 mũi vaccine sởi và thủy đậu có phản ứng chéo với virus Sars-CoV 2. Điều này được chứng minh qua 2 đợt dịch trước là SARS và MERS cũng như dịch Covid-19 lần này.
Như vậy, trong lúc chưa có vaccine Covid-19 và những nghiên cứu về bảo vệ chéo khác đang thực hiện, cha mẹ nên đưa con đi tiêm vaccine phòng sởi - quai bị - rubella và thủy đậu để hy vọng có khả năng bảo vệ chéo. Ngoài ra, một số nước tiêm vaccine lao cũng ghi nhận tỷ lệ mắc Covid-19 thấp và ca nặng ít hơn. Tuy chưa có bằng chứng vaccine phòng lao có thể tránh được Covid-19, nhưng đây cũng có thể là một giả thuyết có căn cứ.
Vai trò quan trọng tiêm chủng sau dịch Covid-19 ảnh 2
Do vậy, trong giai đoạn hiện nay cùng với trẻ em, nhiều người lớn vẫn nên đi tiêm chủng do họ có thể mang mầm bệnh từ bên ngoài xã hội, hoặc có mắc bệnh nhưng không biết vì các triệu chứng bệnh thể hiện không rõ. Họ chính là trung gian truyền bệnh cho trẻ em - đặc biệt là trẻ nhỏ hoặc trẻ sơ sinh chưa đến độ tuổi tiêm phòng. 

Cần tiêm đúng lịch và đủ liều
Trong tình hình hiện nay nên ưu tiên vaccine cúm tiêm hàng năm và vaccine phòng phế cầu, tiêm 1 mũi duy nhất cho người lớn. Đặc biệt, người trên 65 tuổi, có bệnh lý hô hấp như COPD, hen phế quản, bệnh lý mạn tính như tiểu đường… cần tiêm vaccine phòng cúm và phế cầu. Tiếp theo là vaccine phòng thủy đậu, sởi - quai bị - rubella. Nếu chưa từng bị bệnh hoặc chưa tiêm đủ liều chắc chắn sẽ bị nhiễm nếu tiếp xúc với người mang virus.
Đây cũng chính là 2 loại vaccine cùng với vaccine phòng cúm, phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván được khuyến cáo tiêm cho phụ nữ trước khi mang thai để bảo vệ người mẹ và tránh dị tật thai nhi. Vì thế, thời gian qua, một số tổ chức đã tiêm phòng cúm và thủy đậu, sởi - quai bị - rubella cho cán bộ nhân viên để tạo miễn dịch trong gia đình và công sở/tập thể.
Vaccine phòng bạch hầu - uốn ván - ho gà cũng là một trong những vaccine được khuyến cáo tiêm nhắc lại cho người lớn, người già để bảo vệ cơ thể đặc biệt là phòng ho gà tốt hơn. Vaccine này cũng có thể được tiêm phòng cho phụ nữ mang thai từ 27 đến dưới 35 tuần để phòng ho gà sớm cho trẻ sơ sinh.
Để đảm bảo sinh kháng thể tối đa, tạo miễn dịch hiệu quả, cần tiêm vaccine đúng lịch và đủ liều. Sự kết hợp 2 mũi tiêm trong 1 lần hoàn toàn có thể thực hiện nếu 2 loại vaccine đó không bị chống chỉ định kết hợp với nhau. Việc tiêm quá nhiều mũi tiêm trong 1 lần cũng hạn chế, để tránh sự cố có phản ứng nặng sẽ không thể xác định là vaccine gì và mất đi cơ hội được tiêm tiếp những vaccine này sau đó.
Mặc dù vậy, vẫn có thể kết hợp 2 vaccine cùng 1 ngày tiêm đối với những đối tượng đã đến thời điểm tiêm nhiều loại vaccine mà chưa được tiêm, tùy theo tình trạng sức khỏe và khả năng gây phản ứng của từng vaccine. Để tiêm chủng được an toàn mọi đối tượng tiêm chủng cần được khám sàng lọc trước tiêm, hướng dẫn theo dõi, xử trí phản ứng sau tiêm. 
Do đó, dù có tiêm kết hợp hay không điều quan trọng nhất vẫn tiêm đúng lịch, đủ liều và lựa chọn được cơ sở tiêm chủng có nguồn vaccine đảm bảo chất lượng, thực hành tiêm chủng tốt, có hệ thống theo dõi, cấp cứu đề phòng tai biến sau tiêm chủng. 
Hiện Trung tâm Vaccine Vinmec đang sử dụng nguồn vaccine chất lượng cao, xuất xứ rõ ràng, đảm bảo an toàn từ khâu kiểm nhập, bảo quản đến khi sử dụng. Tất cả khách hàng được khám sàng lọc để đảm bảo sức khỏe trước khi tiêm và được theo dõi, đánh giá lại sức khỏe trước khi ra về. Tại đây, các bác sĩ và điều dưỡng nhi giàu kinh nghiệm, hiểu tâm lý trẻ, sẵn sàng tư vấn kỹ càng, giúp cha mẹ có thêm hiểu biết trong tiêm chủng cũng như chăm sóc sức khỏe cho con.
Phòng tiêm chủng được bố trí theo luồng đi một chiều, hạn chế tiếp xúc lây nhiễm chéo và có khu chơi tại các khu vực chờ khám, khu vực theo dõi 30 phút sau tiêm, giúp trẻ có cảm giác thoải mái cũng như có tâm lý tốt trước và sau khi tiêm chủng.  

ThS.BS Nguyễn Hải Hà, Trưởng Đơn nguyên vaccine (Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City)

Các tin, bài viết khác