Thế giới

Chúng ta biết gì về vắc-xin Covid-19 của Trung Quốc?

BBC
(ĐTTCO) - Các nhà sản xuất vắc xin Trung Quốc là Sinovac và Sinopharm đã ký kết chương trình chia sẻ vắc xin toàn cầu Covax, nhằm phân phối vắc xin cho các nước nghèo hơn.

Ảnh minh họa.

Ảnh minh họa.

Liên minh toàn cầu về vắc xin và tiêm chủng (Gavi) cho biết họ sẽ cung cấp 110 triệu liều vắc xin này như một phần của chương trình.

Covax có thỏa thuận với các nhà sản xuất 11 loại vắc xin và có kế hoạch cung cấp 2 tỷ liều trên khắp thế giới vào đầu năm 2022.

Cả Sinopharm và Sinovac đều đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho phép sử dụng trong trường hợp khẩn cấp, và đều đang được sử dụng ở Trung Quốc cùng hàng chục quốc gia trên thế giới.

Nhưng chúng ta biết gì về vắc-xin của Trung Quốc và làm thế nào để so sánh với những vắc-xin đang được phát triển ở những nơi khác?

Vắc xin Sinovac hoạt động như thế nào?

Công ty dược phẩm sinh học Sinovac có trụ sở tại Bắc Kinh đứng sau CoronaVac, một loại vắc xin bất hoạt.

Nó hoạt động bằng cách sử dụng các phần tử vi rút đã bị giết để tiếp xúc với hệ thống miễn dịch của cơ thể đối với vi rút mà không có nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng.

Để so sánh, vắc xin Moderna và Pfizer là vắc xin mRNA, hoạt động bằng cách tiêm một phần mã di truyền của coronavirus vào cơ thể, kích hoạt cơ thể bắt đầu tạo ra các protein của virus, nhưng không phải toàn bộ virus, đủ để huấn luyện hệ thống miễn dịch tấn công.

"CoronaVac là một phương pháp truyền thống hơn được sử dụng thành công trong nhiều loại vắc-xin nổi tiếng như bệnh dại", phó giáo sư Luo Dahai của Đại học Công nghệ Nanyang nói với BBC.

Trên giấy tờ, một trong những ưu điểm chính của Sinovac là nó có thể được bảo quản trong tủ lạnh tiêu chuẩn ở 2-8 độ C, giống như vắc-xin Oxford, được tạo ra từ một loại virus biến đổi gen gây ra bệnh cảm cúm thông thường ở tinh tinh.

Ngược lại, vắc xin của Moderna cần được bảo quản ở -20C và vắc-xin của Pfizer ở -70C.

Điều đó có nghĩa là cả vắc-xin Sinovac và Oxford-AstraZeneca đều hữu ích hơn rất nhiều đối với các nước đang phát triển vốn có thể không có đủ phương tiện để bảo quản một lượng lớn vắc-xin ở nhiệt độ thấp như vậy.

Hiệu quả của nó như thế nào?

WHO cho biết các nghiên cứu cho thấy vắc-xin Sinovac "ngăn ngừa bệnh có triệu chứng ở 51% số người được tiêm chủng và ngăn ngừa bệnh Covid-19 nghiêm trọng và nhập viện ở 100% dân số được nghiên cứu" cho người lớn từ 18 tuổi trở lên, khi nó được phê duyệt vào tháng 6.

Nó nói thêm rằng chỉ một số người lớn trên 60 tuổi được tham gia vào các thử nghiệm lâm sàng, vì vậy không thể ước tính hiệu quả cho nhóm tuổi đó.

Theo một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Y học New England cho thấy kết quả từ Chile, Sinovac có tỷ lệ hiệu quả chống lại Covid-19 là 65,9%, hiệu quả ngăn ngừa nhập viện là 87,5% và hiệu quả ngăn ngừa tử vong 86,3%.

Tuy nhiên, có rất ít dữ liệu về hiệu quả của nó đối với biến thể Delta.

Còn vắc xin Sinopharm thì sao?

WHO cũng đã phê duyệt vắc xin Sinopharm do một công ty nhà nước Trung Quốc sản xuất.

Giống như Sinovac, nó là một loại vắc xin bất hoạt kích hoạt sản xuất các kháng thể chống lại coronavirus.

Virus bị tiêu diệt trước khi được tiêm vào cơ thể người, vì vậy nó không thể truyền Covid-19.

Vào thời điểm đó, WHO cho biết: "Hiệu quả của vắc-xin đối với bệnh có triệu chứng và bệnh nằm viện được ước tính là 79%, tất cả các nhóm tuổi cộng lại."

Tuy nhiên, nó thêm rằng không có đủ người trên 60 tuổi tham gia vào các thử nghiệm lâm sàng để ước tính hiệu quả cho nhóm tuổi. Tuy nhiên, nó vẫn khuyến nghị tiêm vắc-xin cho người lớn tuổi.

Theo Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc, Trung Quốc đã cung cấp hơn một tỷ liều vắc-xin cho cư dân của mình.

Sự lây lan của coronavirus ở Trung Quốc phần lớn đã được kiềm chế - và đất nước phần lớn đã mở cửa.

Những quốc gia nào đang có vắc xin của Trung Quốc?

Hơn 80 quốc gia đang sử dụng vắc xin Covid của Trung Quốc, bao gồm nhiều quốc gia ở châu Á, trong số đó có Indonesia, Thái Lan, Malaysia, Việt Nam và Philippines.

Tuy nhiên, một số quốc gia lựa chọn tiêm chủng của Trung Quốc có tỷ lệ tiêm chủng cao và vẫn đang chứng kiến sự gia tăng số lượng nhiễm trùng.

Ví dụ, Chile đã áp đặt lại lệnh giới nghiêm và đưa trở lại các hạn chế về việc đi lại để đối phó với biến thể Delta, có tính dễ lây lan hơn so với các biến thể trước đó.

Hơn 70% người Chile được tiêm chủng đầy đủ, đặc biệt với vắc xin Sinovac.

Trong khi đó, Seychelles và Mông Cổ gần đây đã ghi nhận một số trường hợp gia tăng cao nhất trên đầu người, mặc dù dân số của họ nhỏ.

Cả hai đều phụ thuộc rất nhiều vào Sinopharm và các chương trình tiêm chủng của họ đã được nâng cao: 68% người lớn được tiêm chủng đầy đủ ở Seychelles và 55% ở Mông Cổ.

Thái Lan đã thay đổi chính sách vắc xin của mình để trộn Sinovac của Trung Quốc với vắc xin AstraZeneca nhằm tăng cường bảo vệ sau khi hàng trăm nhân viên y tế nhiễm Covid mặc dù đã được tiêm đầy đủ vắc xin Sinovac.

Trong khi đó tại Indonesia, Hiệp hội các Bác sĩ và Y tá cho biết ít nhất 30 nhân viên y tế đã chết dù đã tiêm hai liều vắc xin Sinovac.

Hiện quốc gia này đang có kế hoạch chuyển sang các loại vắc xin Covid-19 khác nhau để tiêm liều thứ hai hoặc tiêm nhắc lại để tăng hiệu quả.

Vậy có phải vắc xin bị lỗi không?

Vắc-xin không phải là yếu tố duy nhất để giải thích những gì đang diễn ra ở những quốc gia này.

Một lý do có thể là hiệu quả của vắc-xin có thể bị suy giảm hoặc chúng không hiệu quả đối với các biến thể mới.

Gần đây, Pfizer cho biết họ sẽ xin cấp phép cho một mũi tiêm nhắc lại ở Hoa Kỳ để cải thiện khả năng miễn dịch.

Nhưng có những yếu tố khác để xem xét.

Tại Indonesia, hiệp hội bác sĩ chính cho biết các bệnh nền có thể đóng một phần nào đó trong cái chết của nhân viên y tế.

Nước này cũng có tỷ lệ tiêm chủng cực kỳ thấp - chỉ hơn 5% dân số được tiêm cả hai liều.

Tại Chile, một số chuyên gia đã đổ lỗi cho sự gia tăng đột biến các trường hợp do người dân tụ tập quá sớm sau khi tiêm liều vắc-xin đầu tiên.

Giáo sư Ben Cowling, trưởng khoa dịch tễ học và tin sinh học tại Đại học Hồng Kông, cho biết mặc dù có "hiệu quả khiêm tốn" đối với Covid có triệu chứng, cả Sinovac và Sinopharm đều cho "mức độ bảo vệ rất cao" đối với bệnh nặng.

Ông nói: “Điều đó có nghĩa là những vắc xin bất hoạt này đã cứu sống rất nhiều người.

Các biến thể ảnh hưởng đến vắc xin như thế nào?

Tuy nhiên, các nghiên cứu của Sinovac và Sinopharm đã kiểm tra hiệu quả của vắc-xin chống lại loại vi-rút lần đầu tiên được tìm thấy ở thành phố Vũ Hán của Trung Quốc. Không có dữ liệu mới nào được công bố về cách họ đánh giá so với các biến thể.

Dựa trên các nghiên cứu đang cố gắng tạo mô hình bảo vệ miễn dịch khỏi vi rút, Giáo sư Cowling ước tính khả năng bảo vệ được cung cấp bởi vắc xin bất hoạt chống lại biến thể Delta có thể thấp hơn 20% so với chủng ban đầu.

Tính toán của ông cho thấy mức giảm thậm chí còn lớn hơn so với biến thể Beta lần đầu tiên được tìm thấy ở Nam Phi, biến thể khác biệt nhất với vi rút gốc.

Giáo sư Jin Dong-yan, một nhà virus học cũng từ Đại học Hồng Kông, nói với BBC rằng "dự kiến" hiệu quả của vắc-xin Trung Quốc sẽ giảm so với các biến thể, bao gồm cả Delta.

Nhưng ông nói "Sinovac và Sinopharm là những vắc xin tốt" và những người không được tiếp cận với vắc xin có hiệu quả cao hơn vẫn nên tiêm.

Tuy nhiên, ông nói, họ nên tiếp tục tuân theo các quy tắc cách xa xã hội và các biện pháp khác để hạn chế nhiễm trùng.

Hồng Định

Các tin, bài viết khác