Thế giới

Tổng thống Trump rút quy chế đặc biệt cho Hồng Kông, rời bỏ WHO

(ĐTTCO) – Ông Trump cũng hạn chế nhập cảnh đối với một số công dân Trung Quốc bị xếp vào diện rủi ro an ninh, trong một loạt hành động được thiết kế để "dằn mặt" Bắc Kinh, Nhật báo Phố Wall (WSJ) đưa tin.

Tổng thống Donald Trump  Photographer: Doug Mills /The New York Times/Bloomberg

Tổng thống Donald Trump Photographer: Doug Mills /The New York Times/Bloomberg

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra các sáng kiến nhằm trừng phạt Trung Quốc về việc thắt chặt kiểm soát đối với Hồng Kông và vì cáo buộc sai trái từ gián điệp đến việc xử lý đại dịch coronavirus.

Những hành động mà ông Trump công bố hôm thứ Sáu 29-5 (rạng sáng 30-5, giờ VN) bao gồm rút khỏi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đình chỉ nhập cảnh vào Hoa Kỳ với các công dân Trung Quốc được coi là rủi ro an ninh đối với nghiên cứu khoa học Mỹ, và xem xét kỹ lưỡng các công ty Trung Quốc được niêm yết trên thị trường Hoa Kỳ.

Ông cũng nói rằng Hoa Kỳ sẽ bắt đầu rút lại các ưu đãi đặc biệt đối với Hồng Kông và đe dọa sẽ áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với các quan chức Trung Quốc và Hồng Kông đã trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia vào việc làm xói mòn quyền tự trị của Hồng Kông, sau khi Trung Quốc tiến hành các kế hoạch áp đặt luật an ninh đối với thành phố.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington, trong trả lời yêu cầu bình luận, đã đề cập đến các tuyên bố gần đây của chính phủ kêu gọi ứng phó toàn cầu với đại dịch và kêu gọi Hoa Kỳ thực hiện trách nhiệm của mình để quản lý tốt hơn các vấn đề trong quan hệ giữa hai nước.

Việc Hoa Kỳ rút các chính sách ưu đãi đối với Hồng Kông, bao gồm tất cả mọi thứ từ thương mại đến du lịch và dẫn độ, sẽ là một đòn giáng mạnh vào những nhân tố giúp đưa thành phố thành một trung tâm tài chính quốc tế. Sự công nhận của Hoa Kỳ đã củng cố niềm tin quốc tế vào thành phố, nơi quy tụ các tổ chức tài chính lớn trên toàn cầu nhưng cũng đã chứng kiến gần 1 năm phản đối các nỗ lực của Bắc Kinh, nhằm kiểm soát người dân nhiều hơn.

Ông Trump chỉ trích WHO, tổ chức y tế toàn cầu của Liên Hợp Quốc, vì đã bị Trung Quốc ảnh hưởng và không đáp ứng đầy đủ với đại dịch Covid-19. Ông nói rằng Hoa Kỳ sẽ chuyển hướng các khoản tiền mà hiện tại họ đang gửi cho WHO tới các nhu cầu sức khỏe cộng đồng toàn cầu, khẩn cấp khác, vì cơ quan này không thực hiện cải cách mà Hoa Kỳ đã yêu cầu. WHO đã không bình luận.

Các chuyên gia chính sách đối ngoại nói việc Hoa Kỳ rút khỏi WHO có thể mang lại cho Trung Quốc nhiều ảnh hưởng hơn đối với tổ chức này.

Nhìn chung, các động thái mới nhất bổ sung vào danh sách tranh chấp kéo dài giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, từ phản ứng đại dịch đến thương mại, an ninh và giờ là Hồng Kông, khiến hai cường quốc trở thành đối thủ mở cho ảnh hưởng toàn cầu.

Phát biểu tại Vườn hồng Nhà Trắng hôm thứ Sáu, ông Trump đã cáo buộc mô hình hành vi sai trái nghiêm trọng của Trung Quốc về thương mại, sở hữu trí tuệ, xử lý đại dịch và quyết định áp đặt luật an ninh quốc gia đối với Hồng Kông. Tổng thống Trump, người được bao quanh bởi các cố vấn kinh tế và an ninh quốc gia hàng đầu của ông, đã từ chối giải thích về các thông báo của ông và không nhận câu hỏi từ các phóng viên.

"Trung Quốc tuyên bố họ đang bảo vệ an ninh quốc gia, nhưng sự thật là Hồng Kông đã an toàn và thịnh vượng như một xã hội tự do. Quyết định của Bắc Kinh, đảo ngược tất cả những điều đó", ông Trump nói.

"Thế giới hiện đang đau khổ vì sự bất ổn của chính phủ Trung Quốc", ông Trump nói, đề cập đến virus corona xuất hiện lần đầu tiên vào tháng 12 ở Vũ Hán, Trung Quốc.

Quan hệ với Trung Quốc đã nổi lên như một chủ đề trung tâm trong chiến dịch tranh cử tổng thống của Hoa Kỳ. Ông Trump đã cáo buộc cựu Phó Tổng thống Joe Biden, ứng cử viên Dân chủ giả định, đã quá mềm mỏng với Trung Quốc, trong khi chiến dịch của Biden cho biết quyết định của ông Trump hồi đầu năm là tin tưởng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình để ngăn chặn đại dịch lan rộng, làm tổn thương uy tín của ông với cử tri.

Trước thông báo của ông Trump, một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Trung Quốc tại Bắc Kinh đã nhắc lại hôm thứ Sáu rằng Hoa Kỳ không nên can thiệp vào các vấn đề nội bộ của Trung Quốc, bao gồm cả Hồng Kông. Người phát ngôn Zhao Lijian lưu ý rằng lợi ích của Hoa Kỳ tại Hồng Kông bao gồm hơn 85.000 công dân và 1.300 doanh nghiệp kinh doanh. Ông Zhao cho biết Bắc Kinh sẽ chiến đấu chống lại bất kỳ nỗ lực nào nhằm làm tổn hại lợi ích của Trung Quốc.

Trong khi quan hệ với Trung Quốc đã xấu đi trong nhiều tháng, việc Bắc Kinh có kế hoạch thắt chặt kiểm soát đối với Hồng Kông đã tạo ra một điểm uốn mới. Ngoại trưởng Mike Pompeo hồi đầu tuần này đã thông báo cho Quốc hội rằng Hồng Kông không còn đủ tự chủ từ Bắc Kinh, mở đường cho một loạt các hành động mới.

Ông Trump cho biết ông sẽ chỉ đạo các quan chức chính quyền bắt đầu quá trình loại bỏ các chính sách miễn trừ đã đối xử với Hồng Kông tách biệt khỏi Trung Quốc đại lục kể từ khi Bắc Kinh kiểm soát thành phố từ Anh năm 1997, theo lời hứa sẽ duy trì cách thức tư bản và hệ thống pháp luật phương Tây.

Các hành động sẽ ảnh hưởng, với một vài ngoại lệ, phạm vi thỏa thuận đầy đủ mà Hoa Kỳ có với Hồng Kông, bao gồm một hiệp ước dẫn độ và các biện pháp kiểm soát lỏng lẻo hơn đối với xuất khẩu công nghệ sử dụng kép vào thành phố, ông nói.

Ông Trump cũng cho biết sẽ thu hồi ưu đãi Hồng Kông, như một lãnh thổ hải quan và du lịch tách biệt với Trung Quốc. Ông cho biết, tư vấn du lịch của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tới Hồng Kông sẽ được sửa đổi để phản ánh nguy cơ giám sát và trừng phạt ngày càng tăng của bộ máy an ninh nhà nước Trung Quốc. Sự thay đổi đó có hiệu quả đặt Hồng Kông ngang hàng với phần còn lại của Trung Quốc đại lục.

Các biện pháp trừng phạt đối với các quan chức và cơ quan Trung Quốc sẽ đánh dấu lần đầu tiên Hoa Kỳ sử dụng các công cụ như vậy đối với việc đối xử với Bắc Kinh tại Hồng Kông.

Bộ Ngoại giao đã đưa ra một báo cáo đề xuất các mục tiêu có khả năng bị trừng phạt. Nó xác định Ủy ban Lập pháp của Cơ quan lập pháp Trung Quốc, văn phòng liên lạc Bắc Kinh tại Hồng Kông và chính quyền trung ương Trung Quốc, Hồng Kông và Văn phòng các vấn đề Ma Cao, cộng với người đứng đầu hai văn phòng này.

Sau thông báo của ông Trump, Nhà Trắng cho biết chính quyền sẽ cấm các sinh viên và nhà nghiên cứu tốt nghiệp Trung Quốc xin visa mới nếu họ làm việc hoặc sử dụng để làm việc với một thực thể Trung Quốc hỗ trợ chiến lược hợp nhất quân sự giữa các quốc gia. Lệnh này cũng hướng dẫn Bộ Ngoại giao xem xét liệu có nên thu hồi thị thực hiện có của công dân Trung Quốc đã làm việc để phục vụ chính sách đó hay không.

Khoảng 360.000 sinh viên Trung Quốc đang học tập hoặc làm việc tại Hoa Kỳ, chiếm khoảng một phần ba tổng số sinh viên quốc tế. Trong số này, nhiều người được ghi danh vào các chương trình sau đại học hoặc làm nghiên cứu viên trong lĩnh vực khoa học và kỹ thuật.

Các quan chức chính quyền cao cấp đã thảo luận về việc thu hồi visa sinh viên Trung Quốc trong nhiều tháng và cáo buộc Trung Quốc nhắm mục tiêu vào học viện, bao gồm bằng cách gửi các nhà nghiên cứu quân sự đến phòng thí nghiệm của Mỹ và sử dụng các chương trình tuyển dụng nhân tài để đưa các nhà khoa học hàng đầu, doanh nhân, cũng như tài sản trí tuệ của Mỹ, đến Trung Quốc.

Bắc Kinh đã bác bỏ cáo buộc rằng đã dùng mọi nỗ lực có hệ thống nhằm đánh cắp nghiên cứu khoa học của Hoa Kỳ, và truyền thông nhà nước Trung Quốc đã gọi cáo buộc của Hoa Kỳ về hành vi trộm cắp tài sản trí tuệ là một công cụ chính trị.

Vĩnh Cẩm

Các tin, bài viết khác