Thế giới

Trung Quốc LHQ: ‘Các quy tắc và trật tự quốc tế không được chi phối bởi một cường quốc"

SCMP
(ĐTTCO) - Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho biết các quy tắc và trật tự quốc tế không nên do một cường quốc hay một khối nào ra lệnh trong bài phát biểu ngày 25-10 để đánh dấu 5 thập kỷ kể từ khi ghế của Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc được chuyển từ Đài Bắc sang Bắc Kinh.

Ảnh minh họa.

Ảnh minh họa.

Ông Tập đã thể hiện rõ sự thống trị của Mỹ đối với trật tự thế giới đồng thời kêu gọi chung sống hòa bình trong bài phát biểu của mình tại một hội nghị ở Bắc Kinh để đánh dấu kỷ niệm 50 năm “khôi phục vị trí hợp pháp của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa trong Liên hợp quốc”. Hội nghị có sự tham dự của các nhà ngoại giao và đại diện của các tổ chức quốc tế tại Trung Quốc, cũng như Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres hầu như đã tham dự.

Hãng thông tấn Tân Hoa xã dẫn lời ông Tập nói: “Các quy tắc quốc tế nên được tất cả 193 thành viên Liên hợp quốc cùng nhau xây dựng thay vì do một số quốc gia hoặc khối nhất định quyết định.”

Nhà lãnh đạo Trung Quốc cho biết Bắc Kinh phản đối “đối đầu tổng bằng không” và “mọi hình thức chính trị bá quyền và cường quyền”, đồng thời kêu gọi các nền văn minh và hệ thống chính trị khác nhau cùng tồn tại hòa bình.

Ông Tập nói: “Không có nền văn minh nào vượt trội hoặc tốt hơn nền văn minh khác,” ông Tập nói thêm rằng con đường của một quốc gia cần được đánh giá bằng việc liệu nó có thể mang lại sự thịnh vượng và cải thiện sinh kế của người dân hay không, với lý do những nỗ lực xóa đói giảm nghèo của Trung Quốc và đóng góp của nước này cho ngân sách Liên hợp quốc và gìn giữ hòa bình như trong số những đóng góp quan trọng của Bắc Kinh cho thế giới.

Ông Tập cũng cho biết khái niệm “cộng đồng chung vận mệnh” của ông “không phải là thay thế hệ thống này bằng hệ thống khác, hoặc thay thế nền văn minh này bằng nền văn minh khác”, mà ủng hộ sự chung sống cũng như chia sẻ trách nhiệm và quyền lợi giữa các quốc gia.

Guterres đã gửi lời chúc mừng nhân ngày kỷ niệm tới ông Tập qua liên kết video, theo Thời báo Hoàn cầu do nhà nước kiểm soát. Họ cũng thảo luận về việc mở rộng hợp tác trong các vấn đề từ biến đổi khí hậu và phân phối vaccine đến xóa đói giảm nghèo.

Bài phát biểu của ông Tập được đưa ra trong bối cảnh Liên Hợp Quốc ngày càng trở nên rời rạc về mâu thuẫn Trung-Mỹ. Với sự chia rẽ ngày càng sâu sắc về ý thức hệ và địa chính trị giữa Trung Quốc và phương Tây, thể chế toàn cầu đã nổi lên như một chiến trường tranh giành Đài Loan, Hồng Kông, Tân Cương và Biển Đông.

Nó cũng diễn ra chỉ vài giờ sau nỗ lực mới nhất của Washington nhằm nâng cấp vị thế quốc tế của Đài Loan thông qua LHQ.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết trong một tuyên bố hôm 24-10 rằng “các đại diện cấp cao” và bộ ngoại giao của Đài Loan đã thảo luận về “việc mở rộng sự tham gia của Đài Loan tại Liên Hợp Quốc và trong các diễn đàn quốc tế khác”.

“Cuộc thảo luận tập trung vào việc hỗ trợ khả năng tham gia có ý nghĩa của Đài Loan tại LHQ và đóng góp chuyên môn quý báu của mình để giải quyết các thách thức toàn cầu, bao gồm sức khỏe cộng đồng toàn cầu, môi trường và biến đổi khí hậu, hỗ trợ phát triển, tiêu chuẩn kỹ thuật và hợp tác kinh tế”, tuyên bố của Mỹ cho biết.

Chính quyền cộng sản TQ tiếp quản ghế tại Liên Hợp Quốc vào năm 1971 khi Trung Hoa Dân Quốc, tên chính thức của Đài Loan, chính thức bị trục xuất khỏi cơ quan sau khi Liên Hợp Quốc chuyển công nhận ngoại giao từ Đài Bắc sang Bắc Kinh.

Bắc Kinh - vốn coi Đài Loan là một tỉnh nổi loạn sẽ bị xử lý bằng vũ lực nếu cần - đã tăng cường nỗ lực cô lập hòn đảo tự trị về mặt ngoại giao kể từ khi Tổng thống ủng hộ độc lập Tsai Ing-wen được bầu vào năm 2016. Hòn đảo này đã mất tư cách quan sát viên tại Các cơ quan trực thuộc Liên hợp quốc như Đại hội đồng Y tế Thế giới, cơ quan chủ quản của Tổ chức Y tế Thế giới.

Các nhà quan sát lưu ý rằng trái với mong đợi, bài phát biểu của ông Tập không tập trung vào việc gia tăng căng thẳng đối với Đài Loan, sau khi Tổng thống Mỹ Joe Biden đưa ra những bình luận bất ngờ vào tuần trước, cam kết bảo vệ hòn đảo tự trị khỏi cuộc tấn công của Trung Quốc.

Yun Sun, một thành viên cấp cao tại Trung tâm Stimson ở Washington, cho biết: “Đó không phải là về Đài Loan. Nó giống như một bản tóm tắt về tầm nhìn của Trung Quốc đối với trật tự tương lai của thế giới, ”

Nhưng bà lưu ý rằng ông Tập đã không nêu rõ vai trò cụ thể của Trung Quốc trong một trật tự mới như vậy, bất chấp những lo ngại ngày càng tăng ở Mỹ rằng Bắc Kinh có ý định thay thế Washington ở châu Á và hơn thế nữa.

Bà Sun cho biết bài phát biểu của ông Tập chủ yếu nhằm vào Washington và các đồng minh của họ. Bà nói: “Nếu Trung Quốc không thể cạnh tranh với Mỹ một mình, thì việc sử dụng LHQ như một diễn đàn đa phương để chống lại và bù đắp cho Mỹ và liên minh của họ là một cách hay để mượn sức mạnh và quyền lực tập thể của LHQ.”

Huang Jing, chủ nhiệm Viện Nghiên cứu Quốc tế và Khu vực tại Đại học Văn hóa và Ngôn ngữ Bắc Kinh, cho biết rằng không nêu đích danh Mỹ, ông Tập đã đưa ra một giọng điệu nhẹ nhàng hơn, hòa giải hơn đối với Mỹ trong bài phát biểu hôm 25-10.

“Nó khác biệt rõ rệt so với những lần trước. Thay vì nói rõ về thành công của riêng Trung Quốc, tham vọng toàn cầu và tinh thần chiến đấu để chống lại Mỹ, ông Tập đã cố gắng thiết lập Trung Quốc như một quốc gia chia sẻ các giá trị và lợi ích chung với thế giới và không gây ra mối đe dọa nào cho người khác ”, ông nói.

Theo chủ nhiệm Huang, bài phát biểu của ông Tập không đề cập đến câu hỏi tế nhị về Đài Loan vì Bắc Kinh coi Đài Loan là một phần công việc nội bộ và muốn giảm nhẹ luận điệu đối đầu của mình.

Pang Zhongying, một chuyên gia về các vấn đề quốc tế tại Đại học Hải dương Trung Quốc, cảnh báo rằng sự đối kháng và ngờ vực ngày càng tăng giữa Trung Quốc và Mỹ có nguy cơ không chỉ làm tê liệt LHQ và các cơ quan đa phương khác, mà còn cản trở nỗ lực của Bắc Kinh trong việc thúc đẩy trật tự tương lai dựa trên LHQ.

Ông nói rằng việc ông Tập và các quan chức Trung Quốc liên tục nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì trật tự thế giới dựa trên luật pháp quốc tế là điều “dễ hiểu”, “với LHQ là cốt lõi của tổ chức”.

“Nhưng nó có thể là một con dao hai lưỡi, vì nó sẽ làm tăng kỳ vọng vào Trung Quốc trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng khí hậu và tranh chấp hàng hải ở Biển Đông. Bên cạnh đó, LHQ có thể chỉ có những vai trò hạn chế trong thế giới tương lai, với việc Mỹ và các đồng minh đặt câu hỏi về sự liên quan của nó”, ông Pang nói.

Theo ông Pang, Bắc Kinh đã không đề cập đến bối cảnh của nghị quyết năm 1971 của Liên hợp quốc chứng kiến BắcKinh tiếp quản ghế tại Liên hợp quốc do Đài Loan giữ trước đây.

“Trung Quốc sẽ không thể quay trở lại LHQ nếu không có chuyến đi bí mật của [cựu ngoại trưởng Mỹ Henry] Kissinger tới Bắc Kinh vào đầu năm đó, đánh dấu sự khởi đầu của mối quan hệ hợp tác giữa Trung Quốc và Mỹ. Nếu Bắc Kinh nghiêm túc trong việc hàn gắn quan hệ với Washington, ông Tập có thể đã ghi công cho Kissinger và phía Mỹ vì đã giúp Trung Quốc trở lại sân khấu thế giới.”

Nhã Trúc

Các tin, bài viết khác